Een van de ambities van het kabinet Jetten is de gezondste generatie ooit. Een prachtige doelstelling, die ook goed aansluit bij de expertise van de collega's van het Instituut Pedagogische Wetenschappen.

Op weg naar de gezondste generatie ooit is het zeker goed te kijken naar pesten. Pesten is een vorm van agressie die zich kenmerkt door herhaling, intentie en een onbalans in de machtsverhouding met een sterke dader en een zwakker slachtoffer.

Pesten uitgelegd  

Pesten kan fysiek zijn, zoals schoppen, slaan of duwen, maar pesten kan ook verbaal en relationeel zijn zoals intimidatie, schelden of buitensluiten. Een relatief nieuwere vorm is cyberpesten, waarin een dader een slachtoffer digitaal lastig valt. 

Het kan dan gaan om het sturen van nare berichten, het verspreiden van beschamende foto’s of video’s of het openbaren van privé-informatie over het slachtoffer.

Dit doet pesten met een mens 

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) meldt dat in 2021-2022 zeventien procent van de leerlingen in het basisonderwijs en negen procent van de leerlingen in het voortgezet onderwijs weleens werden gepest.  

Omgerekend gaat dit om duizenden leerlingen per jaar die te maken krijgen met deze vorm van agressie. 

Pesten is niet onschuldig, want honderden onderzoeken laten ondertussen zien dat pesten onder slachtoffers samenhangt met klachten zoals angst, depressie, slaapproblemen, middelengebruik, eetstoornissen, hoofdpijn, het dragen van wapens, en zelfmoordpogingen.  

Onderzoek laat ook zien dat sommige gezondheidsklachten bij slachtoffers jaren later nog steeds vaker voorkomen dan mensen die op school niet gepest werden. 

Worden we echt gezonder zonder pesten? 

Helpt het verminderen van pesten bij het bewerkstelligen van de gezondste generatie ooit? Enige voorzichtigheid is geboden, want causaliteit is moeilijk te bewijzen. 

Wel laten onderzoeken zien dat het terugdringen van pesten ook samenhangt met minder gerapporteerde gezondheidsklachten bij jongeren.  

Op grond van onderzoek lijkt het dus een redelijke conclusie dat het uitbannen van pesten zou leiden tot een gezondere en een gelukkigere jeugd.  

Wat werkt tegen pesten? 

Gelukkig zijn er werkzame methodes om pesten te voorkomen en terug te dringen. Maar, niet alle anti-pest interventies werken even goed. Over het algemeen lijken intensievere programma’s beter te werken. 

 Ter illustratie, programma’s waarvoor er bewijs is dat ze werken behelzen vaak trainingsdagen voor leraren, meerdere trainingssessies voor de hele klas over pesten, en gezamenlijke en blijvende waakzaamheid tegen pesten.

Kortom: programma’s tegen pesten waarvan onderzoek laat zien dat ze werkelijk effectief zijn, kosten een aanzienlijke investering van tijd en geld. 

Economische effecten van pesten 

Is pesten zo een investering waard? Daarvoor is het misschien ook goed om naar enkele economische argumenten te kijken. Zo laat een Britse studie zien dat mensen die in het verleden zijn gepest in het volwassen leven vaker werkeloos zijn.  

Daarnaast zou het verminderen van pesten, en daaropvolgend het verminderen van gezondheidsklachten bij jongeren en volwassenen, er mogelijk toe leiden dat er minder zorg nodig is, en dat zowel overbelasting van de zorg als zorgkosten kunnen worden teruggebracht.  

Gezien alle negatieve gevolgen die pesten heeft, incluis negatieve economische gevolgen, is het niet verwonderlijk dat een recente kosten-batenanalyse laat zien dat een investering in een effectief anti-pestprogramma een gezonde investering is, met meer opbrengsten dan kosten. 

De gezondste generatie vraagt om echte investeringen 

Pesten is niet het enige probleem dat we kunnen verminderen om jeugd op lange en korte termijn gezonder en gelukkiger te maken. 

Er zijn genoeg investeringen in jeugd die zich op termijn terugbetalen. Niet zelden zal het gaan om een intensieve aanpak, zoals bijvoorbeeld de aanpak van alcohol drinken onder jeugd.  

Door te investeren in effectieve programma’s, en in onderzoek naar nieuwe en betere zorg, kunnen we inderdaad belangrijke stappen zetten naar de gezondste generatie ooit. 

Niet wensen, maar doen

Maar, met wensdenken komen we er niet. Investeringen in een grondige aanpak en in onderzoek zijn nodig. 

Wat dat betreft is het verdrietig dat een bezuiniging op onderwijs nu boven de markt hangt. De gezondste generatie ooit is een prachtig streven, maar de kost gaat voor de baat uit. 

Lees ook: Is de pestkop altijd populair? Link tussen pesten en populariteit uitgelegd